شنبه , ۳۰ تیر ۱۳۹۷
قالب وردپرس پوسته وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس قالب وردپرس
خانه / مذهبی / احکام / حکم خمس سفیه و مجنون

حکم خمس سفیه و مجنون

خمس

چنانچه سفیه، مالک اموالی باشد که در پایان سال خمسی از خرج سالش زیاد بیاید، بیشتر مراجع آن را مشمول خمس شمرده‌اند، ولی نسبت به مجنون، برخی از مراجع اموال وی را متعلق خمس شمرده و برخی مشمول آن ندانسته‌اند. پس بر فرض شمول، قیّم و ولیّ باید نسبت به پرداخت آن وجوه شرعی اقدام نمایند.


سوال: اگر سفیه یا مجنون مالک اموالی باشند، آیا خمس و سایر وجوهات شرعی به آنها تعلق می‌گیرد؟ و ولیّ آنها باید پرداخت خمس داشته باشد؟

چنانچه سفیه، مالک اموالی باشد که در پایان سال خمسی از خرج سالش زیاد بیاید، بیشتر مراجع آن را مشمول خمس شمرده‌اند[۱]، ولی نسبت به مجنون، برخی از مراجع[۲] اموال وی را متعلق خمس شمرده و برخی[۳] مشمول آن ندانسته‌اند. پس بر فرض شمول، قیّم و ولیّ باید نسبت به پرداخت آن وجوه شرعی اقدام نمایند.

 

پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سوال، چنین است:

حضرت آیه الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی):

در مورد مجنون احتیاط واجب و در سفیه واجب است ولیّ آنها پرداخت کند.

 

حضرت آیه الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):

۱. بله تعلق می‌گیرد.

۲. قیّمی که از طرف حاکم شرع معین شده باید پرداخت کند.

 

حضرت آیه الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):

خمس واجب نیست.

 

حضرت آیه الله العظمی نوری همدانی(مد ظله العالی):

چنانچه سفیه و مجنون مالک اموالی باشند که زائد بر موونه باشد و به آن سال بگذرد باید ولی آنها خمس آن را بپردازد.

 

سوال: آیا به سهم ارث خمس تعلق می‌گیرد؟

جواب: ارث خمس ندارد مگر آنکه یقین داشته باشید که به مال مورث خمس تعلق گرفته و نپرداخته است که ابتدا باید خمس مال جدا گردد و سپس تقسیم شود. (توضیح المسائل دوازده مرجع، م۱۷۵۴ و ۱۷۵۵).

 

سوال: با توجه به اینکه تازه استخدام شده‌ام و روز اول استخدام خود را سال خمسی قرار داده‌ام، هنوز ازدواج نکرده‌ام و در پی تهیه جهیزیه می‌باشم آیا به این پس انداز خمس تعلق می‌گیرد؟ حال اگر من این پول را به وسائل جهیزیه تبدیل کنم ولی هنوز سال خمسی فرا نرسیده است آیا باز هم وسائل خمس تعلق می‌گیرد؟

جواب: اگر تدریجاً جهیزیه خود را با درآمد خود تهیه کنید خمس ندارد ولی چنانچه پول آن باقی بماند خمس آن را بپردازید. (ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س۸۹۹ و س۹۰۹)

 

سوال: آیا بخشش اموال به قصد فرار از خمس جایز است؟

امام خمینی(ره):

اگر هبه زائد و شأن یا برای فرار از خمس باشد، خمس آن چیز باید داده شود.

 

آیه الله خامنه ای(دام ظلّه):

اگر به مقداری باشد که عرفاً مناسب شأن (بخشنده) باشد و بخشش صوری و به قصد فرار از خمس هم نباشد. خمس ندارد، ولی اگر بخشش صوری و برای فرار از خمس باشد، خمس واجب ساقط نمی شود.

 

آیه الله سیستانی(دام ظلّه):

اگر مناسب شأن وی باشد خمس ندارد.

 

آیه الله صافی گلپایگانی(دام ظلّه):

اگر بخشش در حد شأن باشد، اشکال ندارد.

 

آیه الله فاضل لنکرانی(ره):

در صورتی که بخشش مناسب با شأن انسان نباشد، راه فرار از خمس نمی باشد و باید خمس آن را بدهد همچنین است اگر بخشش به عنوان حلیه ای برای فرار از خمس باشد مثل اینکه مال خود را به کسی ببخشد و با او قرار بگذارد که بعد از فرا رسیدن سال خمسی، مال را به صاحب مال ببخشد.

(اگر بخشش زائد بر شأن نباشد و به خاطر خمس ندادن آن را ببخشد، اشکال ندارد و جایز است.)

 

آیه الله بهجت(ره):

اگر بخشش زائد بر شان او نباشد جایز است.

 

آیه الله گلپایگانی(ره):

اگر بخشش در حد شأن باشد اشکال ندارد ولی اگر بخشش حیله ای برای فرار از خمس باشد مثل این که مال خود را به کسی ببخشد و با او قرار بگذارد که بعد از گذشت سال خمسی، مال را به صاحب مال ببخشد، باید خمس آن را بدهد.

 

آیه الله مکارم شیرازی(دام ظلّه):

چنانچه واقعاً ببخشد و این مقدار بخشش در شأن او باشد خمس به او تعلق نمی گیرد؛ ولی از فضیلتی محروم شده است.

 

آیه الله تبریزی(ره):

اگر بخشش در حد شأن باشد اشکال ندارد ولی اگر بخشش حیله ای برای فرار از خمس باشد مثل این که مال خود را به کسی ببخشد و با او قرار بگذارد که بعد از گذشت سال خمسی، مال را به صاحب مال ببخشد، باید خمس آن را بدهد.

 

آیه الله نوری همدانی(دام ظلّه):

اگر بخشش به اندازه شأن و موقعیت وی باشد و برای فرار از خمس نباشد، اشکال ندارد.

 

آیه الله اراکی(ره):

بعید نیست که فرار از خمس مثل فرار از صوم باشد به سفر و خمس از او ساقط باشد.

 

سوال: آیا در صور زیر به دیه خمس تعلّق می گیرد: الف) دیه قتل ب) دیه نقص عضو

آیه الله بهجت(ره):

الف) خمس ندارد.

ب) بنابر احتیاط واجب زائد بر موونه خمس دارد.

 

آیه الله خامنه ای(دام ظلّه):

دیه خمس ندارد.

 

آیه الله سیستانی(دام ظلّه):

الف و ب) خمس ندارد.

 

آیه الله شبیری زنجانی(دام ظلّه):

الف) خمس ندارد.

 

آیه الله صافی گلپایگانی(دام ظلّه):

الف و ب) خمس ندارد.

 

آیه الله مکارم شیرازی(دام ظلّه):

الف و ب) خمس ندارد.

 

آیه الله نوری همدانی(دام ظلّه):

الف و ب) خمس ندارد.

 

آیه الله وحید خراسانی(دام ظلّه):

الف) خمس ندارد.

ب) در فرض سوال خمس تعلق نمی گیرد. والله العالم.

 

پی نوشت:

[۱]. البته آیت الله مکارم پرداخت خمس در مورد اموال سفیه واجب نمی‌دانند.

[۲]. آیات عظام سیستانی، نوری همدانی و خامنه‌ای.

[۳]. آیات عظام مکارم شیرازی و هادوی تهرانی.

 


منابع:

سایت اسلام کوئیست

سایت اندیشه قم

استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعه الزهراء قم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *